Alles over specifieke zorgkosten
FiscAlert februari 2010 | jrg 16 nr 2 | p.26-28
fiscaal
Alles over specifieke zorgkosten
Sinds 1 januari 2009 is de aftrek van buitengewone uitgaven vervangen door een aftrek van specifieke zorgkosten. Maar wat houden die wijzigingen voor u precies in? Een overzicht.
Tekst: Marjan Langbroek
In 2009 zijn de ‘specifieke zorgkosten’ in de plaats gekomen van de ‘buitengewone uitgaven’. Al is ‘in de plaats gekomen’ misschien niet helemaal de juiste term. Met het vervangen van de buitengewone uitgaven is er meteen flink gesnoeid in de aftrekmogelijkheden. De kosten met betrekking tot bevalling, overlijden, arbeidsongeschiktheid of chronische ziekte, ouderdom, een chronische ziekte bij kinderen en adoptie zijn geschrapt. Overgebleven zijn de kosten ter zake van ziekte en invaliditeit. En, net als vroeger, alleen de specifieke zorgkosten die boven een bepaalde drempel uitkomen zijn aftrekbaar.
Voor wie zijn deze kosten aftrekbaar?
Specifieke zorgkosten zijn behalve voor uzelf en uw partner aftrekbaar voor uw kinderen en de kinderen van uw partner die nog geen 27 jaar zijn, voor tot uw huishouden behorende ernstig gehandicapte personen van 27 jaar en ouder en voor bij u inwonende zorgafhankelijke broers of zusters.
LET OP: De kosten die geen betrekking hebben op uw partner en minderjarige kinderen zijn uitsluitend aftrekbaar als de betreffende persoon de kosten zelf niet kan betalen.
Hoe hoog is de drempel?
Om daadwerkelijk voor aftrek in aanmerking te komen, moeten de zorgkosten uitkomen boven 1,65% van het (gezamenlijke) drempelinkomen (het inkomen in box 1, 2 en 3 van uzelf en eventueel uw partner opgeteld, vóór toepassing van de persoonsgebonden aftrek) tot € 38.000 (deze grens geldt ook als u het hele jaar dezelfde partner heeft, anders ligt de grens voor beiden afzonderlijk op € 38.000). Daarboven wordt de drempel verhoogd met 5,75% over het meerdere. De minimumdrempel bedraagt € 118, voor partners geldt het dubbele bedrag (€ 236).
Voorbeeld
Het drempelinkomen van u en uw partner bedraagt € 50.000. Tot € 38.000 bedraagt de drempel (1,65% x 38.000 =) € 627, daarboven bedraagt de drempel 5,75% van (50.000 – 38.000 =) € 12.000, ofwel € 690. In dit geval kunt u alleen de specifieke zorgkosten boven (627 + 690 =) € 1.317 in aftrek brengen.
Kun je de kosten aftrekken als ze worden vergoed?
Nee. U heeft alleen recht op aftrek voorzover u de kosten niet vergoed krijgt. Kosten die nog niet vergoed zijn maar waarvan u weet dat ze in aanmerking komen voor vergoeding, mag u ook niet aftrekken.
LET OP: Wist u niet dat de kosten werden vergoed en krijgt u die in een later jaar terug? Dan dient u de vergoeding aan te geven in het jaar dat u ze kreeg (tot de hoogte van het bedrag dat u eerder had afgetrokken).
Wanneer mogen de kosten worden afgetrokken?
U mag specifieke zorgkosten aftrekken in het jaar waarin ze werden betaald.
Welke kosten zijn wel aftrekbaar en welke niet?
- premies zorgverzekeringen
Niet meer aftrekbaar.
- het eigen risico
Binnen de zorgverzekeringswet geldt voor 2009 een verplicht eigen risico van € 155. Tot dit bedrag worden de kosten niet vergoed. Daarnaast kunt u kiezen voor een vrijwillig eigen risico, in de regel maximaal € 500. Kosten tot het bedrag van het eigen risico (verplicht èn vrijwillig) kunt u niet aftrekken.
- medische behandelingen
De niet-vergoede kosten van medische behandelingen — het gaat dan om behandelingen door artsen, specialisten, fysiotherapeuten, ergotherapeuten, logopedisten en tandartsen — zijn aftrekbaar.
LET OP: Kosten van een laserbehandeling bij een oogarts ter vervanging van bril of contactlenzen zijn niet aftrekbaar.
TIP: Inentingskosten zijn per definitie aftrekbaar, ook als het gaat om inentingen voor bijvoorbeeld een reis naar de tropen.
- contributies aan belangenverenigingen
Niet aftrekbaar, met uitzondering van de contributie aan de Diabetes Vereniging Nederland.
- alternatieve genezers
Aftrekbaar als de genezers zelf ook arts zijn, of als de behandeling plaatsvindt onder begeleiding van een arts. Denk aan de chiropractor, acupuncturist, homeopaat, antroposofisch genezer.
- (homeopathische) medicijnen en verbandmiddelen
Aftrekbaar als een arts de middelen heeft voorgeschreven. Ook de niet-vergoede kosten van door een arts voorgeschreven cannabis zijn aftrekbaar. De kosten van voedingssupplementen zijn nooit aftrekbaar.
LET OP: De aftrek van de kosten van de huisapotheek (€ 23 per gezinslid) is per 2009 komen te vervallen.
- verpleging
De kosten van een verblijf in een ziekenhuis of verpleeginrichting zijn aftrekbaar als de opname om medische redenen plaatsvindt. Verblijft u in een verzorgingshuis dat niet onder de AWBZ valt, dan mag u ook het in de pensionprijs begrepen bedrag voor eventuele hulp bij ziekte, ongeval of ouderdom aftrekken. Als de pensionprijs wegens ziekte/invaliditeit hoger is dan normaal, mag u dat meerdere dus ook als ziektekosten in aftrek brengen.
LET OP: De aftrek van 25% van de eigen bijdrage bij langdurige verpleging in een AWBZ-inrichting is per 2009 komen te vervallen. Alleen als u de rekening over 2008 na 1 november 2008 heeft ontvangen en in 2009 heeft betaald, kunt u deze aftrek nog wel toepassen.
- eigen bijdrage huishoudelijke hulp (via de WMO)
Niet meer aftrekbaar, tenzij u de rekening over 2008 pas op of na 1 november 2008 ontving en in 2009 betaalde. Datzelfde geldt voor de eigen bijdrage voor extramurale AWBZ-zorg.
- kunst- en hulpmiddelen
Aftrekbaar. Kunst- en hulpmiddelen omvatten alle medische en niet-medische artikelen die u in staat stellen uw lichaamsfuncties normaal te vervullen. Denk aan een gehoorapparaat, prothesen enzovoorts. Niet vereist is dat ze alleen door zieken of invaliden kunnen worden gebruikt.
LET OP: De kosten van een bril of contactlenzen ter ondersteuning van het gezichtsvermogen zijn niet meer aftrekbaar, maar uitgaven voor hulpmiddelen ter vervanging van het gezichtsvermogen weer wel. Denk aan blindenstok, blindengeleidehond of aanpassingen aan de computer.
De kosten voor materiaal dat alleen door zieken en/of invaliden kan worden gebruikt, zijn ook aftrekbaar (denk aan rolstoelen, krukken, rollators e.d., zie verder het ‘verstrekkingenpakket’ van de zorgverzekeringswet en de AWBZ). Aftrekbaar zijn niet alleen de kosten van de aanschaf, maar ook het onderhoud, de reparaties en de verzekering. Zaken die ook buiten verband van ziekte of invaliditeit worden gebruikt, kunnen niet als hulpmiddel worden aangemerkt. Denk bijvoorbeeld aan muziekapparatuur, sauna of solarium, centrale verwarming in plaats van oliekachels, nieuwe vloerbedekking, hoogtezon, elektrische deken, infraroodlamp.
- aanpassingen aan de woning
Aanpassingen aan uw woning (mag ook een woonboot of woonwagen zijn) zijn aftrekbaar als deze op medische indicatie zijn aangebracht en de kosten niet door een andere instantie vergoed worden. De medische verklaring mag ook achteraf worden verstrekt, daarmee vervalt de aftrek niet. Maar pas op: als de verbouwing een waardestijging van uw woning tot gevolg heeft, betaalt de fiscus daar in beginsel niet aan mee. Alleen als de waardestijging lager is dan 10% van de niet-vergoede verbouwingskosten, zijn ze volledig aftrekbaar (het niet-vergoede deel). Zijn de kosten hoger, dan moet u ze verminderen met de waardestijging min 10% van de niet-vergoede verbouwingskosten. Dat klinkt ingewikkelder dan het is:
Voorbeeld
U maakt € 40.000 niet-vergoede verbouwingskosten. De waardestijging van uw woning bedraagt € 30.000. U moet nu (10% x 40.000 =) € 4.000 aftrekken van de waardestijging, waarna u (30.000 – 4.000 =) € 26.000 van uw kosten moet afhalen. U mag dus (40.000 – 26.000 =) € 14.000 aftrekken.LET OP: Als u aanpassingen maakt in een gehuurde woning, gelden dezelfde berekeningen omdat de verhuurder bij beëindiging van de huur verplicht is u schadeloos te stellen voor de door u aangebrachte verbeteringen. Het blijft echter een lastige zaak, omdat de waardestijging bijzonder moeilijk is in te schatten.
- vervoerskosten
De kosten verbonden aan het vervoer van en naar medische instellingen, behandelcentra, artsen en paramedici zijn altijd aftrekbaar. Bij in het buitenland gelegen kuuroorden moet u echter in de regel aannemelijk maken dat het bezoek een medische behandeling betrof. Alleen een medisch advies is niet toereikend: u zult ook inzicht moeten kunnen geven in wat de behandeling inhield. Tot uw auto- en vervoerskosten behoren de directe vervoerskosten (uw werkelijke autokosten, bus- en treinkaart of taxi). Als u met uw eigen auto reist, kunt u de volledige kilometerprijs in aftrek brengen. Die is hoger dan de forfaitaire 19 eurocent per km en kunt u op de site van de ANWB terugvinden (www.anwb.nl).
De kosten van auto en/of ander vervoer voor andere dan de hierboven genoemde doeleinden worden ‘leefkilometers’ genoemd. De kosten hiervoor zijn alleen aftrekbaar voorzover ze hoger zijn dan die van iemand in dezelfde financiële en maatschappelijke positie die niet ziek of invalide is. Het is overigens niet erg eenvoudig om dat aan te tonen.
Voorzieningen die u aan uw auto of garage om strikt medische redenen heeft laten aanbrengen — zoals portierverbreding of het inbouwen van een handgasinstallatie — zijn wel gewoon aftrekbaar.
- kosten bij reizen
Als u door ziekte een reis in het buitenland moet afbreken, zijn de kosten van de terugreis aftrekbaar (maar alleen als daar extra kosten mee zijn gemoeid, bijvoorbeeld omdat u met het vliegtuig moet reizen in plaats van met uw auto). Ook hier geldt dat de kosten niet onder een (reis)verzekering mogen vallen en langs die weg vergoed zijn of zullen worden.
Ook de kosten voor medisch noodzakelijke begeleiding zijn aftrekbaar, evenals overnachtings- en verblijfkosten voor de begeleiding. Datzelfde geldt voor reis- en verblijfkosten die u moet maken om in het buitenland iemand op te halen waarvoor u recht op aftrek van ziektekosten heeft.
TIP: Als u iemand ophaalt waarvoor u geen recht heeft op aftrek, laat u dan betalen. Deze kosten kunnen voor een ander aftrekbaar zijn.
- uitgaven voor extra gezinshulp
De kosten van extra gezinshulp kunt u in principe aftrekken als ziektekosten. Wat ‘extra’ is, hangt af van de drempel (een percentage van het drempelinkomen). Bij een drempelinkomen tot en met € 29.343 geldt er geen drempel. Bij een drempelinkomen van meer dan € 29.343 maar niet meer dan € 44.015 geldt een drempel van 1%. Bij een drempelinkomen van meer dan € 44.015 maar niet meer dan € 58.684 geldt een drempel van 2%. Is het drempelinkomen meer dan € 58.684, dan geldt een drempel van 3% van dat inkomen. De kosten voor gezinshulp moeten het gevolg zijn van de ziekte, en alleen wat boven de drempel uitkomt wordt als ‘extra’ aangemerkt. Had u al hulp voordat u ziek was, dan mag u de kosten daarvan niet aftrekken nadat u ziek bent geworden. Vindt de gezinshulp gedurende een deel van het jaar plaats, zoals bij een bevalling, dan moet de drempel evenredig worden berekend. Tot de kosten van gezinshulp behoren ook diens eventuele maaltijden en consumpties tijdens werktijd.
LET OP: U hoeft de gezinshulp na overlijden van de zieke niet direct op te zeggen. U mag deze kosten nog drie maanden volgend op de maand van overlijden in aftrek blijven brengen.
LET OP: Als u geen thuiszorg kunt krijgen terwijl u daar wel recht op heeft, zijn de kosten van kinderopvang aftrekbaar als extra gezinshulp.
LET OP: Om voor aftrek in aanmerking te komen, moet u beschikken over een rekening van de gezinshulp, met daarop diens naam en adres. De fiscus kan zo controleren of de gezinshulp de inkomsten wel opgeeft.
- extra uitgaven voor diëten
Dieetkosten zijn alleen aftrekbaar als het dieet op medisch voorschrift wordt gevolgd. Er moet een door een arts afgegeven ‘dieetbevestiging’ zijn (een verklaring die tot stand is gekomen in overleg met de Belastingdienst). Ook een andere verklaring dan een dieetbevestiging kan voldoen, mits het dieet daarin staat benoemd. Diëten zijn uitsluitend aftrekbaar voor de vaste bedragen uit de tabel die u in de toelichting bij de aangifte en op www.belastingdienst.nl kunt vinden. De bedragen in het overzicht gelden voor het hele jaar. Als u niet het hele jaar een dieet heeft gevolgd, moet u het bedrag tijdsevenredig aanpassen.
LET OP: U mag maximaal één vast bedrag aftrekken per ziektebeeld. Als uw dieet aan meer omschrijvingen voldoet of als u meer dan één dieet volgde, mag u alleen het hoogste bedrag aftrekken. Als u echter voor meerdere ziektebeelden een dieet volgt, mag u voor ieder ziektebeeld het hoogste voor u van toepassing zijnde bedrag aftrekken.
- extra uitgaven voor kleding en beddengoed
Extra uitgaven voor kleding en beddengoed zijn aftrekbaar onder de volgende voorwaarden:
- de zieke of invalide moet tot uw huishouden behoren
- het moet gaan om iemand uit de kring van verwanten die voor aftrek van ziektekosten in aanmerking komt
- de ziekte of invaliditeit moet ten minste een jaar hebben geduurd, of zal naar verwachting ten minste een jaar duren.In dat geval kunt u een bedrag aftrekken van € 300 per jaar. Kunt u bewijzen dat uw uitgaven méér dan € 600 hebben bedragen, dan is het aftrekbedrag € 750 per jaar.
TIP: Tot de ‘kosten van kleding en beddengoed’ behoren ook de kosten van aanpassing van een bed, orthopedisch schoeisel, extra kosten in verband met herstel van kleding en beddengoed, extra kosten van wassen en schoonmaken, luiers en andere incontinentiemiddelen.
LET OP: Als u een deel van het jaar aan de voorwaarden voldoet, mag u de aftrek tijdsevenredig toepassen.
- uitgaven voor vervoer wegens ziekenbezoek
Voor de aftrek van kosten voor regelmatig ziekenbezoek is een speciale regeling getroffen. De kosten zijn aftrekbaar als:
- u direct voorafgaand aan de opname met de zieke een gemeenschappelijke huishouding had
- de verpleging van de zieke buiten uw huishouding langer dan een maand duurt (in principe moet dit een aaneengesloten periode zijn, maar bij verschillende ziekenhuisopnames die elk korter dan een maand duren is wel aftrek mogelijk als de onderbrekingen kort zijn en ze duidelijk met elkaar samenhangen; ze worden dan fiscaal als één opname beschouwd)
- de afstand tussen uw woning en de instelling waar de zieke is opgenomen meer dan 10 km (enkele-reisafstand) bedraagt
- u de zieke regelmatig bezoekt, normaal gesproken ten minste één keer per week (bij langdurig zieken is één keer per maand ook voldoende)De reiskosten per auto zijn vastgesteld op een vast bedrag van 19 eurocent per kilometer. Bij ander vervoer mag u de werkelijke kosten aftrekken. Is de afstand zo groot dat in redelijkheid niet kan worden verlangd dat u dezelfde dag terugreist, dan kunt u op grond van deze regeling ook de kosten van een overnachting aftrekken.
mevr. mr M.S. Langbroek is belastingadviseur en fiscaal auteur
113% VERHOGING
Als het drempelinkomen van u en uw partner samen lager is dan € 32.127, mag u uw specifieke zorgkosten — met uitzondering van de kosten voor genees- en heelkundige hulp en vervoerkosten ziekenbezoek — met 113% verhogen.
AFTREK IN BOX 1, 3 OF 2?
Specifieke zorgkosten behoren tot de groep persoonsgebonden aftrekposten. U brengt deze posten in principe in mindering op uw inkomen in box 1. Maar als het box 1-inkomen daardoor negatief wordt, kunt u een deel niet in aftrek brengen. Wat resteert moet u in aftrek brengen op uw box 3-inkomen (4% van uw box 3-vermogen, feitelijk aftrek tegen 30%). Als uw inkomen daardoor ook negatief wordt, verhuist het restant naar box 2 (de inkomsten uit aanmerkelijk belang). Komt u ook daar niet aan volledige aftrek toe, dan schuift het nog niet afgetrokken deel door naar volgend jaar. U kunt dat dan bij uw persoonsgebonden aftrekposten voegen.
DE 'VERZILVERINGSREGELING'
Het kan zijn dat uw inkomen zo laag is, dat u door de heffingskortingen geen belasting hoeft te betalen. Aftrek van specifieke zorgkosten leidt dan niet tot belastingteruggave. Door de TSU — de ‘tegemoetkomingsregeling specifieke uitgaven’ die de opvolger is van de TBU (‘tegemoetkomingsregeling buitengewone uitgaven’ die gold tot 2009) — of ‘verzilveringsregeling’ krijgt u toch uw heffingskorting terug.
Voorbeeld
U heeft een belastbaar inkomen in box 1 vóór aftrek van specifieke zorgkosten van € 4.000. In principe moet u over dat bedrag € 1.340 belasting betalen, maar omdat u recht heeft op de algemene heffingskorting van € 2.007 hoeft u geen belasting te betalen. Als het aftrekbare deel van uw specifieke zorgkosten € 2.500 bedraagt, daalt uw belastbaar inkomen naar (4.000 – 2.500 =) € 1.500. U zou hierover € 503 belasting moeten betalen, maar na aftrek van de heffingskorting is de te betalen belasting nihil. U bent dus niets opgeschoten met de aftrek van specifieke zorgkosten: ze ‘vielen weg’ in de heffingskorting. Door de verzilveringsregeling krijgt u (1.340 – 503 =) € 837 terug. Hetzelfde bedrag dat u van de Belastingdienst zou hebben gekregen als de heffingskorting niet was toegepast.
LET OP: Ook zonder inkomen kunt u recht hebben op teruggave van de algemene heffingskorting. U moet dan minimaal zes maanden van het belastingjaar een fiscaal partner hebben, en deze partner moet voldoende belasting verschuldigd zijn om zowel zijn eigen als uw heffingskorting te kunnen benutten. Het is denkbaar dat door de aftrek van specifieke zorgkosten úw teruggave van de heffingskorting (gedeeltelijk) teniet gaat. Ook voor dit soort situaties geldt de verzilveringsregeling.
LET OP: Het is niet nodig speciaal te verzoeken om toepassing van de TSU, dat volgt vanzelf uit uw aangifte. U moet de ziektekosten daarom altijd invullen, ook al denkt u dat u niets terugkrijgt. Vervolgens krijgt u eerst een (voorlopige) aanslag Inkomstenbelasting en daarna een losse beschikking met de teruggave op grond van de TSU.
Met FiscAlert wordt u financieel wijzer. Neem nu een abonnement... en bepaal zelf wat u betaalt!
|