17 juni 2021

Duurzaam beleggen, zo doe je dat...

FiscAlert juni 2021 | jrg 27 nr 6 | p.26-29


sparen & beleggen

Duurzaam beleggen, zo doe je dat...

Ooit begonnen als hobby voor tegendraadse figuren, tegenwoordig serieuze beleggingsbusiness omdat het blijkt te werken. Maar hoe kunt u, als niet-professional, een goede, duurzame portefeuille opbouwen?

Tekst: Loege Schilder


Nog niet zo lang geleden keken (semi-)beleggingsprofessionals wat meewarig naar het fenomeen ‘duurzaam beleggen’. Voor hen was dat meer de hobby van klimaathippies en andere amateurbeleggers met principes. Inmiddels is er een kentering en kiezen beleggers van divers pluimage vaker voor duurzame beleggingen dan voor ‘traditionele’ beleggingen waar scrupules er soms minder toe lijken te doen.
Deze plotselinge opmars van duurzame beursgenoteerde bedrijven en financiële producten is minder vreemd dan het lijkt. Jarenlang werd gedacht dat duurzaamheid ten koste van het rendement zou gaan, maar uit wetenschappelijk onderzoek blijkt precies het tegenovergestelde. De rendementen van duurzame beleggingen zijn hoger, bij een lager risico. Met andere woorden: de financiële rendementen zijn beter, de koersschommelingen lager en duurzame investeringen maken de wereld ook nog een beetje beter. Win-win-win. Wie wil dat nou niet?
Alleen, waar begin je als particuliere belegger? Want duurzaam beleggen is nog volop in ontwikkeling en de informatie verandert razendsnel. Daarom wil ik met dit artikel een aantal praktische handvatten meegeven, waardoor u zelfstandig in staat bent duurzaamheid een plaats te geven in uw beleggingsportefeuille.

Wat is het?
Als we het hebben over duurzaam beleggen, dan denken veel mensen al snel aan ‘milieu’ en ‘klimaat’. Maar het begrip ‘duurzaamheid’ is veel breder. Naast de leefomgeving zijn ook de sociale factoren belangrijk. Neem de productie van zonnepanelen, essentieel voor de transitie naar een duurzame energievoorziening. Als je weet dat een groot deel van de zonnepanelen in China wordt gemaakt door Oeigoerse krijgsgevangenen, werpt dat toch een schaduw op dergelijke ‘schone’ producten. Daarom kunnen we het misschien beter hebben over ‘maatschappelijk verantwoord beleggen’, omdat dat de boogde lading beter dekt.
Om te meten hoe maatschappelijk verantwoord een aandeel of bedrijf is, gebruiken professionele beleggers de ESG-score. De afkorting staat voor ‘environment, social and governance’.  De E ziet bijvoorbeeld op de mate waarin een bedrijf bijdraagt aan de klimaatverandering, het gebruik van fossiele brandstoffen, maar ook de mate van (lucht)vervuiling en ontbossing. De S gaat over kinderarbeid, moderne vormen van slavernij, werknemersrechten en dergelijke. En de G behelst onder meer ‘diversiteit’ binnen het bestuur, mate van corruptie en een verantwoord beloningsbeleid.

Effect
Idealiter gaan een betere leefomgeving, goede arbeidsomstandigheden en goed ondernemingsbestuur hand in hand. Maar niet per se. Zo heeft governance een hoge prioriteit bij beleggers door de grote potentiële financiële impact als bedrijven het daarmee niet zo nauw nemen (neem de fraude bij Enron en Worldcom, waardoor miljarden aan beurswaarde in rook opgingen). Opvallend genoeg blijken beleggers nog te vaak gebrekkige governance te accepteren, vooral als de betreffende bedrijven hoge rendementen behalen, zoals het gedoe rondom de privacyschendingen van Facebook laat zien (wat nog geen ingrijpende gevolgen heeft gehad voor de bestuursstructuur). Een ander voorbeeld is Tesla. Dit bedrijf levert een positieve bijdrage aan het milieu — in elk geval op termijn, als alle opgewekte energie werkelijk groen is — maar scoort slecht op sociaal vlak. Bovendien schond Tesla-baas Elon Musk meerdere malen de governance-regels. Desondanks worden zowel hij als het bedrijf op handen gedragen door een grote schare beleggers. Microsoft scoort weer slecht op de E vanwege het grote energieverbruik van datacenters, maar hoort bij de beste bedrijven als het gaat om S en G. En de ESG-score van Apple wordt naar beneden gehaald door de vele rechtszaken die het bedrijf voert over patenten, vermeend misbruik van de marktpositie en de wijze waarop het bedrijf fiscale constructies gebruikt om belasting te ontwijken. Er zijn overigens ook voorbeelden van bedrijven met louter hoge ESG-scores, zoals chipmaker Texas Instruments, Adidas en Volvo. In eigen land scoren DSM en RELX het best, gevolgd door AegonRandstad en ASML.

Risico en rendement
Normaal gesproken gaan hogere rendementen gepaard met hogere risico’s, omdat rendement en risico sterk met elkaar zijn verbonden. Maar door duurzaam te beleggen daalt de verhouding tussen het risico en het rendement, want bedrijven die verantwoord ondernemen blijken minder risicovol te zijn. Omgekeerd geldt dat het risico stijgt als bedrijven hun verantwoording niet nemen — hoewel het jaren goed kan gaan. In 2010 zorgde een ongeluk met boorplatform Deepwater Horizon in de Golf van Mexico bijvoorbeeld voor een gigantische milieuramp, met grote gevolgen voor de aandelenkoers van eigenaar Transoceanen gebruiker BP. In 2015 kwam aan het licht dat Volkswagen de testresultaten van de uitstoot van hun dieselmotoren kon manipuleren met speciale ‘sjoemelsoftware’. Het aandeel daalde in 6 maanden met maar liefst 60 procent! Later bleek overigens dat andere automerken zich aan dezelfde praktijken schuldig maakten. Boetes werden betaald en ceo’s vervangen, maar de aandelenkoersen deden er lang over om te herstellen, met alle gevolgen van dien. Bank of America becijferde dat door schandalen in de periode 2013-2019 wereldwijd ruim 500 miljard dollar aan beurswaarde is verdampt. En dat negen van de tien bedrijven die in die periode in de VS failliet gingen, weinig tot geen ESG-beleid hadden.
Denk vooral niet dat dit soort zaken zich alleen buiten onze landsgrenzen afspeelt. Weet u nog van de side-letter die Ahold-topman Cees van der Hoeven de kop kostte en de aandelenkoers en passant een flinke tik gaf? Of wat dacht u van, meer recent, het boekhoudkundige gerommel in Polen dat leidde tot het faillissement van Imtech? Al deze voorbeelden staan niet op zichzelf en laten het belang zien van de ESG-score.

Regelgeving
In Europa is men zeer nadrukkelijk bezig om de informatievoorziening over duurzaam beleggen te stroomlijnen met nieuwe regelgeving, richtlijnen en definities. Die moeten er niet alleen voor zorgen dat we dezelfde taal gaan spreken en geen appels met peren vergelijken, maar dwingt de financiële sector meer te focussen op het thema. Zo moet ook het zogenaamde ‘greenwashing’ — het presenteren van een product of dienst als ‘duurzaam’ terwijl dat eigenlijk niet zo is — worden tegengegaan. Greenwashing is een vorm van ‘groene’ marketing en gebeurt op allerlei manieren en op allerlei niveaus. Wie een beetje om zich heen kijkt, vindt vrij snel voorbeelden. Wees dus als belegger op uw hoede en doe uw research goed!

Portefeuille verduurzamen
De meest basale manier om uw portefeuille te verduurzamen is door simpelweg niet in schadelijke zaken te beleggen. U kunt dat doen door bedrijven uit te sluiten. Omdat ze bijvoorbeeld actief zijn in de gokindustrie, sigaretten maken, of clusterbommen en ander wapentuig. Of omdat ze zich direct of indirect schuldig maken aan kinderarbeid. U zou ook kunnen besluiten om alleen te beleggen in bedrijven die vooroplopen op het gebied van ESG binnen hun sector (we noemen dat ‘best-in-class’). Op deze manier kunt u nog wel in olie-aandelen beleggen, maar u koopt alleen aandelen van het bedrijf met de beste ESG-score.
U gaat een stapje verder als u belegt in sectoren en bedrijven die echt een positieve bijdrage leveren aan de wereld. Dit noemen we ‘impactbeleggen’. Houd er wel rekening mee dat naarmate u dit verder doorvoert in de portefeuille, de mogelijkheden voor spreiding afnemen. Daarnaast zijn veel impactbeleggingen niet beursgenoteerd, waardoor er minder real-time informatie beschikbaar is en de beleggingen niet direct verhandelbaar zijn (beide aspecten vergroten het beleggingsrisico). U zult dus de juiste balans moeten vinden met het opnemen van beleggingen in uw portefeuille die de wereld beter maken en de voorwaarden van de beleggingen in uw portefeuille.

Relatie ESG en rendement
Er is veel onderzoek gedaan naar het rendement en het risico van duurzaam en verantwoord beleggen. In 2015 verschenen twee zogenaamde metastudies naar ESG-beleggen (metastudies bundelen losse onderzoeken en trekken daar conclusies uit). Een onderzoeksgroep van de Oxford University analyseerde meer dan 200 bronnen en stelde vast dat in 80 procent van de onderzoeken een positieve ESG-score tot hogere rendementen leidde. Een onderzoeksgroep van Deutsche Bank en de Universität Hamburg onderzocht zelfs alle 2.250 publicaties die op dat moment beschikbaar waren. Hun conclusie: in 60 procent van de gevallen was er een positief verband tussen maatschappelijk verantwoord ondernemen en koersrendement terwijl maar 10 procent van de studies een negatief verband vaststelde.
Er zijn verschillende oorzaken aan te wijzen voor het hogere rendement van ESG-beleggen in de metastudies. De eerste is dat tevreden werknemers beter presteren voor het bedrijf. In de S van ESG zitten allerlei criteria die te maken hebben met de positie van de werknemers. Hoe beter die is, des te beter de operationele performance van een bedrijf wordt. Bedrijven die het milieu verpesten (de E), zien de publieke opinie tegen zich keren. Of krijgen hoge boetes. Of allebei. Ook liet het onderzoek een sterke positieve correlatie zien tussen goed ondernemingsbestuur (de G) en het bedrijfsresultaat. Beleggers zien dat ook. Als de governance niet op orde is, vertaalt zich dat in een lagere prijs voor de aandelen.

En dus...
Samenvattend kan ik stellen dat langjarig onderzoek aantoont dat het opnemen van ‘duurzame’ aandelen of ETF’s in een beleggingsportefeuille de verhouding tussen rendement en risico ervan verbetert. Het rendement van ESG-beleggen is beter dan dat van portefeuilles waar geen rekening werd gehouden met duurzaamheid, terwijl het risico — de beweeglijkheid — van de portefeuille lager is. Dat wil niet zeggen dat u alles wat groen of sociaal heet te zijn, zonder meer in uw portefeuille kunt opnemen. Doe uw research goed, en wees consistent in uw beleggingsbeleid. Zorg daarnaast voor voldoende spreiding en houd de kosten en de verhandelbaarheid van de beleggingen in de gaten.

drs L. Schilder is directeur van de Duurzaam Beleggen Academie (www.duurzaambeleggenacademie.nl), een onafhankelijk opleider voor beleggers die hun portefeuille willen verduurzamen.

 

GROEN BELEGGEN EN DE FISCUS

Belegt u (of uw fiscaal partner) in een fiscaal erkend groenfonds? Dan kunt u een fiscale korting krijgen. In 2021 is een bedrag van maximaal € 60.429 aan ‘groene beleggingen’ per persoon vrijgesteld van heffing in box 3. Doet u samen met uw fiscaal partner aangifte, dan geldt voor u beiden samen het dubbele bedrag. Naast de vrijstelling heeft u ook nog recht op een heffingskorting van 0,7% over het vrijgestelde bedrag. Deze heffingskorting berekent de aangifte automatisch.

Helaas zijn de meeste duurzame en verantwoorde beleggingsfondsen en ETF’s niet duurzaam genoeg om aan de richtlijnen voor groene beleggingen te voldoen. Een actueel overzicht van de groene fondsen die in aanmerking komen voor de vrijstelling in box 3 vindt u op de site van de Belastingdienst. Voorkom dat u voor verrassingen komt te staan en check deze lijst.

 

ESG IN 6 STAPPEN